ĐÔNG NÀY NGÙI NHỚ ĐÔNG XƯA

Có một dạo, lan truyền từ Bắc vô Nam trên quê hương Việt Nam yêu dấu, một câu nói có tính cách ca dao truyền khẩu nghe ra chua xót đắng cay:

“Một là con nuôi Má, hai là Má nuôi con, ba là con nuôi cá”.

Trong thời đại mà cột đèn đường cũng muốn ra đi tìm tự do thì dân Việt Nam sau tháng Tư Đen ai cũng muốn rời bỏ quê hương, hi vọng rằng Thái Bình Dương như cái tên được gán ghép sẽ thái bình, lặng lờ gợn sóng đưa thuyền đến bến bờ bình an. “Vượt biên”, từ ngữ chỉ mới thấy xuất hiện sau ngày ba mươi tháng Tư năm một ngàn chín trăm bảy mươi lăm, lại mang ý nghĩa huyền thoại của câu thần chú: “Sésame ouvre-toi!” mà anh chàng kẻ trộm hào hoa Ali-Baba dùng để mở cửa kho tàng.Thật thế, nếu vượt biên thành công thì con sẽ có rủng rỉnh tiền bạc để gửi về quê hương nuôi Má. Nếu thất bại thì con sẽ bị lũ bò vàng tó vào trại giam và Má sẽ cơm đùm, cơm bới, vất vả đi thăm nuôi con, tiếp tục cuộc đời tần tảo nuôi chồng, nuôi con như trăm ngàn bà Mẹ Việt Nam trong truyền thống dân tộc.Và bi đát hơn cả là Thái Bình Dương cuồng nộ ba đào sẽ vùi thân con vào bụng cá. Nếu may mắn thì con sẽ nguyên vẹn hình hài chôn thây vào bụng một con cá mập to đùng và nếu rủi ro thì thân xác con sẽ bị cá lòng tong rỉa mổ ngày này qua tháng nọ cho đến lúc chỉ còn trơ “bộ xương cách trí”. Ủa mà cá lòng tong là cá nước mặn hay cá sông hồ nhỉ? Hình như cá lòng tong là cá nước ngọt vì trong văn chương bình dân đã có truyền khẩu:

Trên trời có đám mây xanh

Ở giữa mây trắng, chung quanh mây vàng

Ước gì anh lấy được Nàng

Thì anh mua gạch bát tràng về xây

Xây dọc rồi lại xây ngang

Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân

Có rửa thì rửa chân tay

Chớ rửa lông mày chết cá lòng tong.

Theo giòng người lũ lượt rời bỏ quê hương, tôi vượt biên trên con tàu bé tẻo tèo teo. So với con thuyền câu của thi nhân Tam Nguyên Yên Đổ trên sông hồ thì con thuyền đánh cá mà chúng tôi dùng để vươt biên còn nhỏ bé hơn một ngọn lá tre trên giòng sông của quê hương mà tuổi thơ chúng tôi ngày ngày gối sóng nô đùa. Không hiểu trong số người đồng hội đồng thuyền với tôi có ai là quý nhân phúc đức hay không mà con thuyền của chúng tôi đã bình an đến bến bờ tự do trong nỗi vui mừng vô xiết kể. Đôi lúc tôi nghĩ là trong thuyền của chúng tôi ắt  phải có một vài người nào đó phúc phận lớn, sau này có thể là bậc mẫu nghi thiên hạ tức là hoàng hậu hay là đệ nhất phu nhân xứ Cờ Hoa hay ai đó sau này sẽ sinh con đẻ cái ra phò vua hay tổng thống giúp nước hay biết đâu chừng bà nào đó sẽ sanh con trên đất nước Mỹ và vị quý tử này một ngày nào đó như “Xuân tóc đỏ” một bước  gặp cơ duyên, may mắn nhảy lên làm tổng thống Hoa Kỳ. Biết đâu được! Da đen hay da vàng thì cũng là da màu, da đen lên làm tổng thống được, thì tại sao da vàng lại không thể lên ngôi “Vua”, không thể lên làm tổng thống Hoa Kỳ được? Đâu có phải chức vụ Tổng Thống chỉ dành riêng cho dân da trắng! Có lẽ trên thuyền vượt biên của tôi có những quý nhân như thế nên mới được thần linh phò trợ đưa chiếc “thuyền nan” an bình đến bến bờ đất nước Nam Dương, chứ một chiếc thuyền nhỏ bé chỉ dài 12 thước, rộng chưa đầy 3 thước, chuyên chở 120 hành khách, làm thế nào để có thể vượt Thái Bình Dương, nếu không nhờ một sự giúp đở huyền bí. Sở dĩ tôi tin như thế vì tôi bị lậm truyện Tàu mất rồi! Các tiểu thuyết gia Tàu phịa nhiều chuyện vui đáo để! Tôi nhớ trong truyện “Càn Long du Giang Nam” có một đoạn tường thuật như thế này: Một hôm vua Càn Long ngự thuyền rồng dạo chơi, trời bỗng nổi phong ba, sóng to, gió lớn, thuyền rồng chòng chành chỉ muốn lật, quân sư của Càn Long tâu rằng vì nhà vua là chơn mạng đế vương nên Long Vương sai các tướng tôm, tướng cá đến chầu. Vậy nhà vua nên dùng giấy có “letter-head” của nhà vua, viết hai chữ “Miễn chầu” quăng xuống nước để cho mấy ông tướng của Long vương ra về thì sẽ trời yên sóng lặn. Vua Càn Long sai thị vệ đem văn phòng tứ bảo ra, viết vội hai chữ “Miễn Chầu” trên “typing paper” có “letter-head” mang giòng chữ: “Vua Tàu, 1600 Sunset Blvd, Bắc Kinh DC, China”. Bá quan văn võ lâu nay chỉ biết nhà vua chuyên xài computer, đâu ngờ nét chữ nhà vua như rồng bay phượng múa vì vua tốt nghiệp Harvard nên văn hay chữ tốt, họ vội vàng phủ phục tung hô vạn tuế để ca ngọi nhà vua. Vua Càn Long khoan thai ném sắc lệnh “Miễn chầu” xuống nước.Thế là mặt nước trở lại phẳng lặng như tờ, giống như sông Hương mùa Hạ cũ.

Tôi tự hỏi, ông Obama có chơn mạng đế vương không nhỉ? Nếu như có, thì ông chỉ cần viết hai chữ “Thịnh Vượng”quăng lên trời, hoặc đốt thành tro như ta đốt vàng mã ấy mà, rồi cho “Air-Force One” bay rải khắp không phận Hoa Kỳ là nước Mỹ sẽ hết cơn suy thoái kinh tế liền lập tức. Cứ thử xem sao! Có mất mát gì đâu! “Nothing to lose!” Ông Bush thì có chơn mạng đế vương là cái chắc, trị vì ngôi vua đến hai nhiệm kỳ kéo dài 8 năm mà lị. Sang Iraq bị ném giày mà tránh được là nhờ có các thiên thần hộ mang đi theo giúp đở chứ một mình ông thì làm sao tránh nổi tai vạ này.Tôi cứ tin như thế để mà lạc quan, để mà yêu đời, để mà xem đời toàn màu hồng. Ai không tin thì thôi, không ai ép!

Mùa Đông đã thực sự đến với Quận Cam đêm hôm qua.Thức giấc nửa đêm, tôi lồm cồm bò dậy kiếm cái chăn dày cộm chỉ dành cho mùa Đông vì cái chăn mỏng đắp trên người tôi không đủ ấm, khiến tôi, trong vô thức, nằm co quắp như con Mèo của cố thi sĩ Nguyên Sa: “Con mèo ngái ngủ trong tay anh”. Rất tiếc tôi lại là con mèo đực vì con mèo cái đã từ lâu không nằm bên tôi vì không thích những lăn lộn, trăn trở của tôi trong tuổi già khó ngủ. Bỗng dưng mà tôi lại nhớ đến hai câu thơ của ông chú họ mô tả tuổi già một cách ý vị và rất chi là chính xác:

Ôi thôi, tôi đã già rồi

Không mần chi được chỉ ngồi chờ ăn.

Thật ra, tôi cũng chưa lâm vào cảnh ngộ bi đát của ông chú tôi, nhưng mà tôi thấy ông mô tả tuổi già đúng không thể chê vào đâu được. Hình ảnh một ông già lụ khụ, không buồn đi đứng, vắng bạn hiền để trò chuyện, chỉ ngồi mân mê chòm râu bạc trên chiếc ghế trường kỷ, chờ con cháu dọn thức ăn ngày ba bửa, đợi ngày về với tổ tiên, thật là não nề thân phận. Riêng tôi và một số bạn già mà tôi tò mò thăm hỏi để cùng nhau chia xẻ tâm sự thì đã từ lâu không còn “share phòng” chung với bà chủ nhà nữa vì đã xa rồi thời trăng mật, đêm bảy ngày ba vô ra không kể.Thực sự thì cũng chưa cần đến trợ lực của Viagra, nhưng đối tượng ngủng ngoẳng thường viện dẫn lý do này nọ như nhức đầu, nghẹt mũi, sáng mai còn phải đi cày, tần tão nuôi chồng về hưu nên lâu dần mấy anh già đâm ra lãnh cảm và “hạ quyết tâm, nhất trí cao” từ nay ngủ riêng phòng cho khỏe cái thân già, tha hồ lăn lộn, nửa đêm thức giấc, hứng tình thì mò vào Internet tha hồ mà rửa mắt. Hạnh phúc thay cho những ai lúc tuổi già xế bóng còn “bắt” được một con Mèo móng đỏ thay cho người tình trăm năm nay đã lơ là ân ái! Tiếng meo meo êm ái du dương thốt lên trong đêm Đông những lời ca của những bản nhạc tình “Mùa hoa anh đào”, “Mãi mãi bên Em”, “Biết nói gì đây” và “Hai vì sao lạc” thì đúng là tuyệt cú mèo.Xin quý vị độc giả đừng hỏi rằng tôi có nằm trong số những người hạnh phúc này không vì đây là bí mật quốc phòng, không thể tiết lộ được. Mùa Đông tháng giá nên nói đến một chút “sex” cho ấm lòng chiến sĩ í mà!

Không thể tin được là Cali lại có những ngày mưa tầm tả như thế này, mưa suốt ngày làm tôi nhó mùa mưa trên quê hương tôi, mưa mịt mờ trời đất, mưa dai dẳng mà chúng tôi gọi là mưa thối đất thối đai. Mong một ngày nắng ấm trong mùa mưa thật chẳng khác gì tuổi thơ mong Mẹ đi chợ về để được một món quà ăn vặt. Lúc còn ở trên quê hương thì buồn ơi là buồn lúc nhìn mưa rơi, nhưng xa quê hương lại nhớ những cơn mưa mùa Đông ướt loi ngoi lúc đến trường vì không một loại áo mưa nào có thể giữ cho áo quần ta khô ráo trừ phi là ngồi trong xe hơi. Nhưng mấy ai trong chúng tôi thuở đó lại có diễm phúc làm con nhà giàu để được xe hơi đưa đón tận cổng trường. Mùa Đông của Huế gắn liền với những cơn mưa không dứt. Xa Huế, tôi muốn…

Về Huế Nghe Mưa

Huế thương, nhớ lắm mùa mưa

Mưa rơi rỉ rả chiều lưa thưa buồn

Mưa tuôn nước ngập phố phường

Mưa theo em đến sân trường vắng hoe

Mưa dài ngày tháng lê thê

Mưa đêm, em thấy phòng the lạnh lùng

Mưa trưa, nên nắng ngập ngừng

Mưa, nghe tiếng nhạc buông chùng bơ vơ

Mưa, hoa rủ lá bơ sờ

Mưa dai dẳng quá cho thơ lệ nhòe

Mưa, em lạc lối đường về

Bên anh, em bước, mưa mê mẩn đời

Mưa từng hạt nhớ đầy vơi

Mưa gieo mật ngọt những lời yêu đương

Huế xưa mưa mãi vấn vương

Tóc em mưa gội nhớ thương nghìn trùng

Mai này mưa lạnh ngoài song

Ta về cùng lắng tiếng lòng nghe mưa.

Huế, quê hương tôi giờ xa cách hơn nửa vòng trái đất! Nhưng trên đất nước Hoa Kỳ này tôi còn có một “home-town” để tôi nhớ, tôi thương, đó là Enfield thuộc tiểu bang New Hampshire.Tôi chẳng biết phải gọi Enfield là gì, một thị trấn, một thành phố nhỏ, một làng quê chăng.Tôi chỉ biết dân Mỹ goi đây là một cái “Town”. Những con đường ở nơi đây mang hai chứ tắt RR có nghĩa là “Rural Road” nghĩa là đường quê hay văn chương hoa lá cành thì là “Hương lộ”. Vậy thì Enfield là một miền quê thật rồi, chứ còn gì nữa! Tôi tẩn mẩn mò vào tự điển thì thấy giải thích rằng “Town” là một trung tâm dân cư lớn hơn làng và nhỏ hơn thành phố.Tôi thích gọi Enfield là làng quê vì tâm hồn tôi mộc mạc đơn sơ như người dân quê. Enfield là trạm dừng chân đầu tiên của gia đình tôi trên bước đường lưu lạc sang Hoa Kỳ. Số là tôi có thằng con trai vượt biên trước tôi. Nó đến trại tỵ nạn Pulau Bidong và được xếp vào diện vị thành niên không có thân nhân đi kèm (Unaccompanied minors) và New Hampshire lúc đó có chương trình bảo trợ các thiếu niên này. Con trai tôi được một giáo sư cư ngụ tại Enfield bảo trợ mà chương trình của tiểu bang gọi là Bố, Mẹ nuôi (Foster Parents).Thế là gia đình chúng tôi phải theo thằng con trai đến định cư tại miền quê Enfield mà dân số chỉ hơn hai ngàn người. Phi cơ đưa chúng tôi từ phi trường Chicago đến phi trường Manchester, thành phố lớn nhất của tiểu bang New Hampshire. Bố Mẹ nuôi của con trai chúng tôi ra đón tận phi trường và đưa chúng tôi về Enfield bằng xe hơi, đoạn đường dài hơn hai giờ đồng hồ lái xe.Lúc bấy giờ là cuối tháng giêng, không gian mênh mông tuyết phủ trắng xóa một màu.Tôi vừa bỡ ngỡ vừa thích thú vì lần đầu tiên trông thấy tuyết, dù là ban đêm. Tôi thầm nghĩ ban ngày chắc tuyết sẽ đẹp, hấp dẫn và lãng mạn hơn nhiều. Và quả thật như thế, tôi còn nhớ như in buổi sáng đầu tiên trên đất Mỹ, tôi ngỡ ngàng trông thấy tuyết bủa vây ngợp trời, chan hòa trong ánh nắng. Một khám phá đầu tiên của người đến từ vùng nhiệt đới, vì lâu nay tôi u mê, tôi cứ nghĩ là tuyết phải gắn bó liền với bầu trời ảm đạm, mây mù như mùa đông trên quê hương tôi mưa nắng hai mùa. Nhìn lũ con tôi nô đùa cùng bạn bè, bốc tuyết ném vào nhau, thậm chí còn nhét tuyết vào áo của nhau, tôi như trẻ lại, về với tuổi học trò.Lại thêm một khám phá mới lạ nữa cho anh chàng nhà quê trong tôi vì cứ tưởng tuyết sạch sẽ trong trắng, thơ ngây, ai ngờ màu trắng bên ngoài là một lừa bịp trắng trợn vì tuyết bám vào áo quần, vào cửa kiếng xe cũng dơ như bùn đất. Tuyết là một mối đe dọa cho những người lái xe! Ngoài chuyện tuyết rơi mịt mù che mất tầm nhìn của ta, lớp tuyết mềm còn có thể che phủ một lớp băng đông cứng bên dưới. Tôi suýt là nạn nhân của lớp băng này: Một hôm lái xe, tôi thắng vội vàng, xe tôi trượt trên băng, quay một vòng hướng mũi trở ngược lại với hướng đang đi. May mắn là đằng sau tôi, không có xe cộ nên tôi dừng xe, vuốt ngực cho qua đi niềm hãi sợ và thầm cảm Trời Phật đã phò hộ cho tôi tránh khỏi tai nạn.Bây giờ tôi mới thực tế chiêm nghiệm những bài học về văn hóa Mỹ tại trại tỵ nạn Galang trước ngày đi định cư tại Mỹ trong chương trình “Cultural Orientation” kéo dài một tháng rưỡi. Nhưng kinh nghiệm thường chỉ là một ngọn đèn “lanterne” sau đít xe vì xảy ra chuyện rồi mới có kinh nghiệm chứ thông thường thì kinh nghiệm không ngăn được những gì xảy ra cho chính mình.Tôi sống qua ba tiểu bang miền Bắc nước Mỹ với những mùa Đông tuyết phủ bao la như New Hampshire, Kentucky và Indiana. Kỷ niệm xưa vụt đến! Ngoài bốn mươi tuổi còn cắp sách theo nghiệp bút nghiên, một sáng vội vã đến trường, trượt trên băng cứng dưới lớp tuyết mềm gian dối, thiếp đi một vài giây để tỉnh lại thấy mình ngã chộng cọng dơ que trên sân trường đại học Indiana bên cạnh đống sách vở rơi tung tóe ngổn ngang. Một mùa nghỉ dịp lễ Chúa Giáng Sinh, ngồi trong nhà, trong không gian im vắng và ấm cúng, nhìn qua cửa sổ, từ lầu cao của cư xá, ngắm cảnh tuyết rơi lất phất, nhẹ như những sợi bông gòn mới thực sự biết thế nào là hoa tuyết rơi trong nắng. Tâm hồn bỗng dưng thăng hoa, thanh thoát, ảnh hưởng của màu tuyết trắng mênh mông. Miên man liên tưởng đến những thú vui của tao nhân mặc khách:

Xuân du Phương Thảo địa

Hạ thưởng Lục Hà trì

Thu ẩm Hoàng Hoa tửu

Đông ngâm Bạch Tuyết thi

Tôi, kiến thức nông cạn, lại lười biếng tham khảo tài liệu văn học nên không biết Bạch Tuyết Thi là loại thơ gì, do ai sang tác và viết vào thời nào, nhưng nhìn tuyết trắng rơi trong không gian tỉnh lặng mùa Đông, lòng cũng thấy lâng lâng như đọc được những bài thơ hay.

Hơn hai mươi năm xa quê hương, đếm hơn hai mươi mùa Đông trên đất khách quê người, trải qua bao nhiêu vui buồn đời tỵ nạn, hôm nay, mùa Đông Cali, Quận Cam không có tuyết, ngùi nhớ kỷ niệm mùa Đông quê hương mưa dầm gió bấc, mùa Đông tuyết phủ nơi những tiểu bang miền Đông Bắc Hoa Kỳ, lòng chợt bâng khuâng nỗi niềm thương nhớ quê hương, một quê hương những ngày tháng cũ chinh chiến điêu linh nhưng đích thực là quê hương của mình. Quê hương Việt Nam yêu dấu, giờ đây thanh bình, không chiến tranh, nhưng xa lạ với những đứa con tha phương về thăm đất Mẹ. Ngậm ngùi lịch sử đã sang trang!

Hoàng Đức