Quốc tịch Mỹ

 

Đă bao nhiêu năm định cư trên xứ Cờ Hoa, đă mang quốc tịch Mỹ từ sau 5 năm thường trú, nhưng chưa một lần hát Quốc ca Mỹ dù nghe th́ đă nhiều lần và lần đáng nhớ nhất là lần dự lễ tuyên thệ nhập tịch Mỹ.

Trong hội trường ở Los Angeles, tôi như lạc lơng giữa mấy ngàn người cười đùa rạng rỡ v́ hôm nay họ chính thức là công dân một nước hùng mạnh nhất thế giới cả về kinh tế lẫn quân sự. Tôi lạc lơng v́ thực ḷng mà nói tôi không tha thiết lắm về cái vụ nhập tịch này và có nhiều lúc tôi muốn “lập dị” một cách gàn bướng không muốn từ bỏ nguồn gốc, muốn măi măi giữ cái tên Tèo,  tên Tư mang màu sắc quê hương dân tộc. Nhưng rồi nhập gia tuỳ tục, nhập giang tuỳ khúc, tôi đă thi vào quốc tịch Mỹ để tiện cho công ăn việc làm. Nhiều lần ngồi đợi đến phiên ḿnh ở các nơi cung cấp dịch vụ, nhưng khi nghe đọc tên ḿnh th́ không nhận ra được cái tên cha mẹ đă đặt cho ḿnh lúc mới chào đời v́ người xướng danh không phát âm đúng tiếng Việt Nam khiến ḿnh cứ

ngỡ là tên người khác và đă bị “lỡ tàu” nhiều phen.V́ lư do đó mà tôi đă lấy một tên Mỹ thật đơn sơ, dễ nghe, dễ đọc, tên này do anh chàng supervisor trong sở đặt cho tôi cho dễ gọi v́ anh ta không phát âm được tên tôi.Tôi không cần phải lựa chọn, cứ lấy bừa cái tên đó làm tên tôi lúc nhập tịch Mỹ nhưng vẫn giữ tên thật đổi làm tên đệm và dĩ nhiên phải giữ lại cái Họ của gia tộc. Đọc tên tôi người ta biết ngay tôi là dân Việt Nam và những người quen tôi đều nhận ra tên tôi qua tên đêm của tôi.Tôi thật sững sờ và bất măn khi tiếp xúc với người đồng hương mà cả tên lẫn họ đều đổi sang gịng họ Mỹ chính gốc mà đâu có chắc là Mỹ chính gốc v́ Hoa Kỳ là một quốc gia nhiều sắc dân, một Hiệp Chủng Quốc cơ mà. Thế mà nở ḷng nào quên gốc gác của ḿnh, nhận một cái họ bá vơ nào đó làm họ của ḿnh trong lúc ḿnh là da vàng mũi không cao nếu không muốn nói là tẹt và con cháu đời sau của ḿnh cứ tưởng chúng thuộc gia tộc họ Armstrong hay Kennedy của Mỹ và làm sao chúng có thể t́m thấy tên của cha ông chúng trong ngôi nhà thờ Họ.(Tôi không biết ở Mỹ có ngôi nhà thờ Họ như ở các làng quê Việt Nam không nhỉ.)

Tôi không chối căi là tôi cũng có đôi chút hănh diện v́ được nhập tịch Hoa Kỳ trong lúc có nhiều người ao ước được như tôi mà v́ vốn liếng Anh văn quá ít ỏi nên đă năm lần bảy lượt khăn gói lên Los Angeles dự thi mà chưa qua nổi kỳ thi nhập tịch Mỹ. Tôi hănh diện v́ có đôi chút kiến thức sử kư, địa lư liên quan đến đất nước Hoa Kỳ này. Tôi nhớ dạo tôi c̣n ở trại tỵ nạn Galang của Nam Dương, v́ quá rảnh rổi , không biết làm ǵ cho hết thời gian nhàn rỗi tôi đă ngồi nghiên cứu bản đồ nước Mỹ và tẩn mẩn học thuộc tên của 50 tiểu bang Mỹ, đọc vanh vách từ Đông sang Tây, từ Bắc chí Nam. Nhưng bây giờ th́ quên hết thứ tự Đông Tây Nam Bắc rồi! Tôi có một người quen vào “thi vấn đáp” nhập tịch Hoa Kỳ được nhân viên di trú bảo kể tên 5 tiểu bang Hoa Kỳ. Anh ta chỉ kể được tên một tiểu bang California c̣n 4 tiểu bang kia th́ anh ta đọc tên của 4 thành phố. Anh ta không phân biệt được thành phố và tiểu bang.Thế mà gặp ông nhân viên sở di trú dễ thương, thông cảm với hoàn cảnh của những người dân ĺa bỏ quê hương v́ thù ghét chế độ cộng sản nên người tôi quen đă được nhập tịch Mỹ ngon ơ. Trái lại tôi biết một  anh chàng Việt Cộng vượt biên từ Hải Pḥng, anh ta thi bốn, năm lần liên tiếp mà không được nhập tịch Hoa Kỳ v́ anh ta bẽm mồm, bẽm mép như Việt Cộng nên biết nói ba lăng nhăng tiếng Mỹ và nghe hiểu tiếng Mỹ nhưng không viết được một chữ Anh, chữ Mỹ nào (Vậy mà lái xe phom phom không lạc đường mới thật là tài) v́ vậy khi được đọc một câu tiếng Mỹ để viết lại th́ anh ta cắn bút. Sau này, có một dạo cộng đồng chúng ta được giao trách nhiệm tổ chức thi nhập tịch Mỹ, anh ta được dạy một số câu “tủ”, học thuộc ḷng cách viết nên anh mới được nhập tịch Mỹ trong nỗi vui sướng tột cùng.

Như tôi đă tường tŕnh trên đây rằng tôi chưa một lần hát quốc ca Mỹ và không thuộc lấy một câu để “làm  thuốc” nên tôi đă có lúc lẩn thẩn tự hỏi có bao nhiêu người ngoại quốc như tôi, mang quốc tịch Mỹ và  thuộc quốc ca Mỹ. Người Mỹ bất cứ thứ ǵ trên cơi đời này họ cũng đưa vào thống kê, thậm chí cuốn giấy vệ sinh trong pḥng tắm được máng như thế nào cũng thống kê xem bao nhiêu người máng kiểu này hay kiểu nọ, thế nhưng tôi không thấy hay chưa đọc thấy thống kê nào liên quan đến bao nhiêu  phần trăm công dân Mỹ thuộc quốc ca Mỹ. Đôi lúc tôi tự thẹn với bản thân v́ đi đâu cũng mang theo giấy thông hành của Hoa Kỳ mà không hề thuộc lấy một câu trong bài quốc ca Mỹ. Bài ca ǵ mà khó hát quá trời, làm sao mà hát nổi, mà đă hát không nổi th́ làm sao mà học thuộc nổi. Nhưng nghĩ đi nghĩ lại th́ tôi cũng không đáng trách lắm v́ ngay chính quốc ca của đất nước tôi, tôi cũng chỉ nhớ lơm bơm vài câu v́ lười biếng và v́ giọng hát lên cao không nổi, xuống thấp không đặng nên ít khi hát quốc ca dù trong thời gian c̣n học tiểu học và trung học, sáng nào cũng tham dự lễ chào quốc kỳ. Trong những ngày lễ hay hội hè đ́nh đám trên xứ người, mỗi lúc cử quốc ca của Mỹ, tôi nghiêm chỉnh đứng nghe và nh́n chung quanh xem thực sự có bao nhiêu người đang hát quốc ca. Thấy một vài người “đồng hương”, đứng nghiêm chỉnh, bàn tay trang trọng đặt trên trái tim, tôi tự hỏi họ có thuộc câu nào trong bài quốc ca Mỹ không, họ có thực ḷng yêu nước Mỹ nơi họ chọn làm quê hương không hay là chỉ nặng phần tŕnh diễn.Tính hoài nghi (chứ không phải đa nghi như Tào tháo) lắm lúc đă du tôi vào t́nh trạng nh́n đời toàn màu đen và làm hư hao tính lạc quan vốn có khá nhiều trong tôi. Tôi đă tự nhủ (nhưng chưa thực hiện lời tự hứa) phải vào Internet t́m bài quốc ca Mỹ và quốc ca của quê hương Việt Nam yêu dấu của tôi để học thuộc ḷng cho khỏi hổ thẹn là công dân Mỹ gốc Việt mà không thuộc quốc ca Mỹ và nhớ quốc ca Viêt. Học thuộc thôi, chứ ca th́ đành chào thua, không hát nổi. Học thuộc ḷng để khỏi then với lương tâm, để có thể tự hào ḿnh đủ tư cách nhập quốc tịch Mỹ và để có thể lẩm nhẩm “đọc” theo mỗi khi nghe quốc ca Mỹ.Tại sao trong bài thi nhập tịch Mỹ lại không có mục bắt học thuộc Quốc Ca Mỹ nhỉ? Phải chi có điều lệ bắt buộc này th́ bây giờ tôi đă không phải áy náy v́ chưa bao giờ học bài quốc ca này. Quốc ca Viêt Nam th́ từ khi qua định cư ở Mỹ, tôi ít khi có dịp nghe và hát nên cũng đă quên thật nhiều (v́ già cả lú lẫn nên chắc cũng được thứ tha), nhưng hát th́ chắc cũng c̣n được v́ bài ca này không khó hát. Nếu bảo rằng yêu quê hương th́ phải thuộc quốc ca, tôi e rằng nhận định này không đúng với thực tế v́ tôi yêu quê hương Việt Nam của tôi, yêu lắm lắm, nhưng tôi không nhớ hết bài quốc ca v́ u mê.Tuy nhận Hoa Kỳ làm quê hương thứ hai, nhưng tôi măi măi vẫn nhớ quê, nhớ nước, nhớ nhà, nhớ Việt Nam thân yêu của tôi. Nhưng bảo là tôi không yêu Hoa Kỳ th́ không đúng, v́ tôi cũng “theo phe” Mỹ những lúc Mỹ “lâm nguy” bị quốc tế phê phán, chỉ trích này nọ.Trong các cuộc thi đua thể thao quốc tế, bao giờ tôi cũng ủng hộ “gà nhà” tức là các thể tháo gia người Mỹ và lúc nào Mỹ thua, ḷng tôi cũng trùng xuống, buồn vu vơ nuối tiếc. Tôi cũng đă từng ủng hộ ứng cử viên Tổng Thống Mỹ, ông Al Gore và đang ủng hộ bà Clinton, (Không phải v́ Bà ta sáng giá hay v́ những lời hứa hẹn của bà ta mà v́ muốn có một gương mặt mới, một phụ nữ làm Tổng Thống cho vui đời tỵ nạn.)  như vậy có thể gọi là “yêu” quê hương Mỹ chưa nhỉ, cái quê hương thứ hai của đa số người Việt di tản?

Tưởng phải mượn thơ Kiều của cụ Nguyễn Du để nói lên ḷng yêu “quê hương Mỹ” của tôi:

 

“Rằng yêu th́ thật là yêu

Ngẫm suy cũng thấy lắm điều đắng cay”

 

Đắng cay thật đấy! Trong cảnh chinh chiến, đời sống lắm khi thấy bấp bênh khi trong đêm khuya nghe tiếng đại bác của Việt Cộng câu vào thành phố nhưng dầu ǵ th́ ḿnh cũng đang sinh sống trên quê hương, nơi chôn nhau cắt rún, bên cạnh người thân. Nay bỗng dưng phải ĺa bỏ quê hương để ra đi t́m tự do, để trốn tránh một chế độ hà khắc. Dù nơi lựa chọn làm quê hương thứ hai có ưu đăi ḿnh, có trọng nễ ḿnh th́ ḿnh cũng không thể nào quên cảnh ăn đậu ở nhờ v́ non sông này không phải của tiền nhân ta dựng xây, văn hoá này vẫn không phải là nền văn hoá có chiều dài lịch sử hơn bốn ngàn năm của quê cha đất tổ, con Rồng cháu Tiên. Những nỗi niềm cay đắng này không lúc nào lại đè nặng trên tâm trí tôi bằng những lúc Xuân về, trong những ngày cận Tết.

Nh́n người dân Việt lăng xăng tại những khu chợ Xuân, ḷng tôi bỗng dưng nao nao luyến nhớ những ngày Tết trên quê hương thời niên thiếu. Có lẽ v́ tuổi đời chồng chất hay ḷng yêu quê hương dạt dào mà tôi năm nào cũng dửng dưng trong không khí rộn rịp mua sắm Tết của người đồng hương. Tôi cũng ṭ ṭ theo “bà chủ nhà” đấy xe đi mua sắm mứt bánh, hoa quả để ba ngày Xuân mời chư vị tổ tiên về thưởng Tết nhưng tôi nh́n đời thản nhiên không một chút náo nức đón chờ Xuân. Trái lại, tôi bâng khuâng hồi tưởng những ngày xa xưa, thời thơ ấu, ḷng rộn ră niềm vui, tưng bừng đón Tết.

 

Theo nhà nước Việt Cộng, dù chúng ta mang quốc tịch Mỹ nhưng chúng ta vẫn là người dân “song tịch” tức là mang hai quốc tịch. Đúng! Chúng tôi không bao giờ chối bỏ quốc tịch Việt Nam của chúng tôi. Chúng tôi là dân Việt Nam, con Rồng cháu Tiên. Ngu sao chối bỏ nguồn gốc! Nhưng  chúng tôi không muốn tuân theo luật pháp rừng rú của cái nước xă hội mang h́nh chữ S khi bọn chúng muốn chúng tôi giữ quốc tịch Việt Nam để có thể thi hành  thứ pháp luật không đúng pháp luật của tiền nhân để lại cho con cháu. Chúng tôi về thăm quê hương v́ chúng tôi là người Việt Nam thuần tuư một trăm phần trăm, nhưng theo Công Pháp Quốc tế chúng tôi mang quốc tịch Hoa Kỳ và xữ dụng giấy thông hành, “Passport” của công dân Hoa Kỳ chứ không phải cái ǵ gọi là “Hộ Chiếu”, một danh từ lai căng, khó hiểu mà lại dễ nhầm lẫn với một danh từ tuy rằng “hoa mỹ” nhưng không dám nói ra ở chốn đông người. Tại sao khi chúng tôi đi du lịch ở các nước khác th́ các quốc gia này xem chúng tôi là công dân Mỹ mà lúc về Việt Nam nhà nước Việt Cộng lại hăm he đe doạ là chúng tôi đang mang quốc tịch Việt Nam? Hỏi tức là đă trả lời rồi vậy!

 

Hoàng Đức.