Chọn lựa của Trung quốc: Tập Cận B́nh

Siêu cường trước, dân sinh sau

 

Trần B́nh Nam

 

Ngày 18/10/2010  Trung ương đảng cộng sản Trung quốc  sau 4 ngày họp đă chọn ông Tập Cận B́nh (Xi Jinping), ủy viên thường trực Bộ chính trị vào chức vụ Phó chủ tịch Quân ủy Trung ương. Ông Hồ Cẩm Đào, Tổng bí thư, Chủ tịch nước đang kiêm giữ chức Chủ Tịch Quân ủy Trung ương. Ông Tập Cận B́nh phụ tá ông Hồ Cẩm Đào để tập việc “nắm quân đội”, căn bản của quyền lănh đạo.

Nếu lấy mẫu chuyển quyền từ ông Giang Trạch Dân sang Hồ Cẩm Đào 11 năm trước, các nhà quan sát về Trung quốc đều đồng ư rằng đây là dấu hiệu đảng cộng sản Trung quốc đă đồng thuận chọn ông Tập Cận B́nh làm lănh tụ tương lai sau khi ông Hồ Cẩm Đào nghỉ hưu.

          Năm 1999 ông Hồ Cẩm Đào được đưa vào chức vụ Phó Chủ Tịch Quân ủy Trung ương để học việc với Giang Trạch Dân. Đến đại hội thứ 16 năm 2002 ông Hồ Cẩm Đào được bầu làm Tổng bí thư, sau đó năm 2003 nắm Chủ tịch nước và năm 2004 nắm luôn chức vụ Chủ tịch Quân ủy.

          Theo tiến tŕnh đó người ta dự đoán rằng vào đại hội thứ 18 năm 2012, ông Tập Cận B́nh sẽ được bầu làm Tổng bí thư đảng, sau đó năm 2013 sẽ trở thành chủ tịch nước, và theo tiền lệ năm 2014 sẽ kiêm luôn chức vụ Chủ tịch Quân ủy Trung Ương và hoàn toàn thay thế ông Hồ Cẩm Đào làm lănh tụ tối cao của Trung quốc.

Sự chuyển mọi quyền hành từ Hồ Cẩm Đào sang Tập Cận B́nh sẽ kéo dài tối thiểu 4 năm và nhịp nhàng uyển chuyển để tránh mọi xáo trộn khi thay đổi lănh đạo như đă xẩy ra sau khi Mao Trạch Đông qua đời năm 1976 và vẫn thường xẩy ra tại các nước cộng sản khác hay tại các nước độc tài.

          Ông Hồ Cẩm Đào người được ông Đặng Tiểu B́nh (trước khi qua đời) chọn là người lănh đạo kế nghiệp ông Giang Trạch Dân sau khi ông Giang Trạch Dân măn nhiệm Tổng bí thư đă được các hậu duệ trong đảng thực hiện.

          Thời kỳ lănh đạo của ông Hồ Cẩm Đào là thời kỳ Trung quốc bước vào con đường phát triển kinh tế và trở thành một cường quốc. Trong thời gian đó Trung quốc đứng trước hai nhu cầu: (1)  phát triển kinh tế qua sản xuất và xuất cảng và (2) nhu cầu sống sung túc của nhân dân. Nếu không muốn kể thêm nhu cầu cần cải tổ chính trị cho phù hợp với sự phát triển của kinh tế thị trường.

          Phát triển kinh tế qua đầu tư sản xuất và tăng mức sống của nhân dân để thu hẹp khoảng cách giữa giàu và nghèo, giữa thành thị và nông thôn là hai nhu cầu không thể thực hiện cùng một lúc. Phải chọn ưu tiên: Trở thành cường quốc trước, dân sinh sau hay dân sinh đă và trở thành cường quốc sau.

          Suốt 8 năm lănh đạo vừa qua cá nhân ông Hồ Cẩm Đào và đảng cộng sản Trung quốc đă trăn trở giữa hai nhu cầu đó.

          Năm 2007 Đại hội 17 của đảng cộng sản Trung quốc, có lẽ đă thảo luận vấn đề một cách rộng răi, và Hồ Cẩm Đào với sự đồng thuận của các cấp lănh đạo đảng đă chọn hai ủy viên Trung ương đảng trẻ tuổi là Tập Cẩm B́nh và Lư Khắc Cường (Li Kequang) vào Ủy ban Thường vụ Bộ chính trị. Ông Tập Cận B́nh có khuynh hướng phát triển kinh tế để trở thành cường quốc trước. Trái lại ông Lư Khắc Cường đại diện cho khuynh hướng “dân túy” (populist) lo cho dân trước, quốc gia hùng mạnh sẽ theo sau (theo “China’s Team of Rival” của Chang Li, tạp chí Foreign Policy số tháng 3 & 4/2009. Ông Chang Li là một chuyên viên về Trung quốc của Viện Brookings)

          Sau 3 năm thử thách khuynh hướng cường quốc trước, dân sinh sau thắng thế và ông Tập Cẩm B́nh đă được chọn làm người lănh đạo Trung quốc sau Hồ Cẩm Đào.

          Ông Tập Cận B́nh thuốc giới “con ḍng” (princeling), con trai ông Xi-Zhongxun, một trong những công thần của chế độ đă cùng Mao Trạch Đông và các đồng chí khác xây dựng chính quyền cộng sản tại Trung quốc. Ông Xi-Zhongxun là một người chủ trương cởi mở bị Mao thanh trừng năm 1968 trong cuộc Cách Mạng Văn Hóa. Năm đó ông Tập Cận B́nh 15 tuổi bị đuổi về tỉnh Thiểm Tây lao động chân tay. Sau cuộc Cách Mạng Văn Hóa, ông Xi-Zhongxun được hoàn chức trở về giúp việc cho Đặng Tiểu B́nh, và ông Tập Cận B́nh trở lại Bắc Kinh học tại đại học nổi tiếng Qinghua. Ông tốt nghiệp kỹ sư hóa học năm 1979 và sau đó bằng tiến sĩ về phát triển nông nghiệp. Dưới thời Đặng Tiểu B́nh ông phục vụ trong bộ máy lănh đạo đảng tại tỉnh Phúc Kiến và từng là Bí thư Thành ủy thành phố Thượng Hải. Ông Tập Cận B́nh được tiếng là người trong sạch và tích cực khuyến khích mậu dịch. Ông kết hôn với bà Peng Liyuan, một danh ca dân ca được dân chúng Trung quốc ái mộ.

Chọn lựa ông Tập Cận B́nh, đảng cộng sản Trung quốc đă chọn con đường ưu tiên phát triển kinh tế để trở thành siêu cường. Sự cải tổ chính trị và nhu cầu dân sinh sẽ được thực hiện trong một mức độ vừa phải có kiểm soát để tránh ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế. Và trong thời gian 5 đến 10 năm tới thế giới không nên trông đợi một sự cải tổ chính trị sâu rộng nào theo hướng dân chủ hóa tại Trung quốc.

          Ngoài cải tổ chính trị trong chừng mực đảng cộng sản Trung quốc sẽ quan tâm đến mức sống của dân để thu hẹp khoảng cách giữa giàu và nghèo trong xă hội. Thành phần giàu đa số là đảng viên nắm các lĩnh vực kinh tế quốc doanh được hưởng lợi một cách quá đáng. Thành phần nghèo là công nhân không có gốc rễ và nông dân. Người được giao nhiệm vụ điều chỉnh này là ông Lư Khắc Cường.

          Chúng ta có thể nghĩ rằng vào đại hội 18 năm 2012 khi ông Tập Cận B́nh nhận chức vụ Tổng bí thư, ông Lư Khắc Cường sẽ nắm một nhiệm vụ then chốt trong Bộ chính trị để bảo đảm rằng nhu cầu dân sinh sẽ không bị lăng quên.

Có thể đó là sáng kiến của ông Hồ Cẩm Đào tạo ra một h́nh thức đối lập trong nội bộ đảng để bảo đảm một sự phát triển bền vững và cân đối (*)

          Quyết định chọn ông Tập Cận B́nh làm lănh tụ tương lai cho thấy đảng cộng sản Trung quốc đă chọn thế kỷ 21 là thế kỷ của ḿnh, và họ đang chuẩn bị “vượt đại dương” chấp nhận sóng gió trước mắt.

          Tín hiệu của hội nghị Trung ương đảng cộng sản Trung quốc ngày 18/10/2010 là một tín hiệu không thể nhầm lẫn về quyết tâm của Trung quốc quyết trở thành siêu cường số một như vị trí của Hoa Kỳ hiện nay.

          Trung quốc đă bày bàn cờ và thế trận. Hoa Kỳ nói riêng và thế giới Tây phương nói chung cần cảnh giác.

Riêng Việt Nam đang bị đe dọa bởi tham vọng của Trung quốc, những người lănh đạo Việt Nam hôm nay lại c̣n cần cảnh giác hơn nữa./.

 

Trần B́nh Nam

Oct. 28, 2010

binhnam@sbcglobal.net

www.tranbinhnam.com

 

(*) Mời đọc:  “Tư Bản và Xă Hội: Hai mặt của một vấn đề

http://www.tranbinhnam.com/binhluan/TuBan_Va_XaHoi.html

 

Tài liệu tham khảo:

1.    Chinese official on upward track” by Barbara Demick, Los Angeles Times, Oct. 19, 2010

2.    The next Emperor” & “China ‘s next leader: Xi who must be obeyedThe Economist, Oct 23-29/2010

China’s Team of Rivals” by Chang Li, tạp chí Foreign Policy March/April 2009