Đỗ Phủ tự là Tử Mỹ,sinh năm Đường Huyền Tông lên ngôi 712 tại Hà Nam. Năm 14 tuổi đã nổi tiếng về thi phú nhưng không có duyên với nghiệp thi cử và quan trường, sống cuộc đời đạm bạc. Đỗ Phủ mât năm 59 tuỗi " vì nghèo túng quá đành phãi tạm đặt linh cữu thi sĩ tại Nhạc Châu-Hồ Nam, đến đời cháu mới dời về Lạc Dương, gần mộ cha mẹ ông" (Trần trọng San). Đỗ Phủ để lại một sự nghiệp thơ văn vô cùng phong phú và đa dạng.
(Nóc nhà bị Gio’ thổi)
1 Bát nguyệt thu cao phong nộ hào
2 Quyển ngã ốc thượng tam trùng mao
3 Mao phi độ giang sái giang giao
4 Cao giả quải quyến trường lâm sao
5 Hạ giả phiêu chuyển trầm đường ao
6 Nam thôn quần đồng khi ngã lão vô lực
7 Nhẫn năng đối diện vi đạo tặc
8 Công nhiên bão mao nhập trúc khứ
9 Thần tiêu khẩu táo hô bất đắc
10 Quy lai ỷ trượng tự thán tức
11 Nga khoảnh phong định vân mặc sắc
12 Thu thiên mạc mạc hướng hôn hắc
13 Bố khâm đa niên lãnh tự thiết
14 Kiều nhi ác ngọa đạp lý liệt
15 Sàng đầu ốc lậu vô can xứ
16 Vũ cước như ma vị đọan tuyệt
17 Tự kinh táng loạn thiểu thụy miên
18 Trường dạ chiêm thấp hà do triệt
19 An đắc quảng hạ thiên vạn gian
20 Ddại tí thiên hạ hàn sĩ câu hoan nhan
21 Phong vũ bất động an như san
22 Ô hô hà thời nhãn tiền đột ngột kiến thử ốc
23 Ngô lư độc phá thụ đông tử diệc túc
LKT phỏng dịch
Tháng tám mùa thu
Gió rít gào giận dữ
Ôi nóc nhà ta ba lớp cỏ tranh bị thổi
Vèo!
Bay qua sông tung tóe giang giao
Thứ thì vắt vẻo trên cao
Thứ bay lòng vòng chìm sâu ao vực
Lũ bé con thôn Nam dám khi ta tuổi già không co’ sư’c
Nỡ mặt dạn mày dày làm trò đạo tặc
Công nhiên trộm đồ chạy ùa như giặc
La hét chi cho cổ ra’o miệng khan
Chỉ tổ quay về chống gậy thở hồng hộc
Gió đã ngưng mây đen sì như mực
Trời thu bàng bạc đi vào bóng tối hôn hoàng
Chăn chiếu cũ muôn năm lạnh lùng đá sạn
Con thơ giấc ngủ chập chờn đạp tung rách nát
Ddầu giường bị dột mặt nhà tràn lan nước
Mưa như còn chưa muốn dứt
Nhớ từ hôm loạn lạc
Ddã được khi nào chợp mắt
Suốt đêm dài
Co ro lạnh ướt
…
TrờI hỡI mong chi được
Vạn căn phòng giữa trời đất bao la
Cho thiên hạ
Kẻ bần sĩ lạnh lẽo co ro
Ddược nhờ
Một mái nhà vững chải trơ trơ
À ha! Ddột ngột
Chồm ra trước mặt
Cho dù nhà ta có phá thân ta băng gia’
Cũng xin vui lòng nhắm mắt
Đổ Phủ làm bài này vào khoảng năm 761, khi ở Thành Đô thảo đường
1. Tháng tám, trời thu cao, gió giận dữ gào thét
2. Cuốn đi ba lớp cỏ tranh trên mái nhà của tôi
3. Cỏ tranh bay qua sông, rải xuống miền đất bên sông
4. Cao thì vắt vẻo treo trên ngọn cây rừng
6. Lũ trẻ xóm nam khinh tôi già yếu
7. Nhẫn tâm làm giặc trộm cướp trước mắt tôi
8. Công khai ôm cỏ tranh đi vào khóm trúc
9. Khô môi rát miệng kêu mãi không sao được
10. Trở về dựa vào cây gậy mà thở than
11. Một lát sau gió yên, mây đen như mực
12. Trời thu bàng bạc đi vào chiều tối
14. Con thơ ngủ không được đạp rách tung
15. Ddầu giường vì mái nhà dột, không có chỗ nào khô
16. Vết mưa vô số còn chưa muốn chấm dứt
17. Từ hồi gặp cơn loạn lạc ít ngủ được
18. Suốt đêm dài ướt đẫm biết làm sao hết được
19. Mong sao có được ngôi nhà ngàn vạn phòng
20. Ddể giúp cho các kẻ hàn sĩ trong thiên hạ được vui vẻ
22. Hỡi ôi biết bao giờ đột nhiên trông thấy nhà này
23. Dù cho riêng nhà ta bị phá vỡ chịu rét đến chết cũng thỏa lòng
